सदरलाइनडटकम,
नेपालगञ्ज : जलबायु परिबर्तनका कारण खेती चक्रमा आएको परिवर्तनसंगै किसानले भोग्नु परेको क्षतिलाई पूर्ती हुने गरी बैकल्पिक खेतिको अनुसंन्धान सुरु गरिएको छ ।
कोशेबाली अनुसंधान कार्यक्रम खजुरा बाँकेले जलबायु परिवर्तनको कारण हिउदे खेतीमा पछिल्लो समय हुँदै आएको ह्रासलाई पूर्ती गर्ने गरी खेसरी खेतीको अनुसंन्धान सुरु गरेको जनाएको छ । खेसरी दलहन प्रजातिको कोशेबाली हो ।
यद्यपी खेसरी अखाद्य वर्गमा पर्ने भए पनि त्यसमा पाईने अखाद्य तत्व हटाई खान योग्य तथा प्रतिकुल मौसममा पनि खेती हुनसक्ने भएको कारण बैकल्पिक खेतीको रुपमा अनुसंधान सुरु गरेको कोशेबाली अनुसंन्धान केन्द्र खजुराका बरिष्ठ प्राविधिक अधिकृत तथा सुचना अधिकृत रविन्द्रप्रसाद शाहले जानकारी दिए ।
उनले भने–‘ हामीकहा परम्परागत पाईने खेसरी जातमा एक प्रकारको टक्सिनको मात्र अत्यन्तै बढी हुने र नियमित छ महिना खेसरीको दाल सेवन गर्दा मानव स्वास्थ्यको स्नायु तन्त्रमा हानी हुने भएको कारण त्यसमा भएको टक्सिनको मात्रा घटाई खान योग्य बनाउने प्रयासमा लागेका छौ ।’
उनले हिउदमा हुने बर्षातको कारण हिउदे बाली अत्यन्तै प्रभावित भई उत्पादनमा आउने ह्रासलाई ध्यानमा राखेर पानी, चिसो तथा सुख्खालाई पचाउन सक्ने गुण भएको कोशेबालीको अनुसंन्धान गर्ने क्रममा खेसरीलाई रोजेर त्यसमा भएको टक्सीनको मात्रा घटाएर खेती गर्न सकिने गरी अनुसन्धान सुरु गरेको जानकारी दिए ।
उनले स्थानीय रैथाने जातको खेसरीमा टक्सीनको मात्रा अधिक रहेको र नियमित ६ महिनासम्म सेवन गर्दा स्नायु प्रणालीमा असर पार्ने हुँदा अनुसंन्धान पछि कोशेबाली अनुसंधान कार्यक्रम खजुरा बाँकेले सिफारिस गरेको जातको मात्र खेसरीको खेती गर्न सुझाव दिए ।
उनले अहिले पनि बजारमा आयात गरिने दलहन प्रजातिमा केही न केही प्रतिशत खेसरीको मिश्रण भएर आउने दाबी गर्दै भने–‘बजारमा पाइने दालमा मिसिएर खेसरी आउने गरेको अवस्था छ । हामी हामै्र माटोमा उत्पादन हुने र खान योग्य कसरी बनाउन सकिन्छ भएर प्रयासमा लागेका छौ ।’ उनले अनुसंन्धान गरी उत्पादनको लागि सिफारिस भएको जातमात्र किसानलाई खेती गर्नको लागि अभिप्रेरित गर्न आवश्यक रहेको औल्याए ।
पाँच नंम्बर प्रदेशमा मसुरो पछि सबैभन्दा बढी स्थानीय जातको खेसरीको खेती हुँदै आएकोमा सरकारले खेसरीको विक्रि बितरणमा समेत रोक लगाएको छ । पाँच नंम्बर प्रदेसमा मसुरो ७६, खेसरी ६, अरहर ५, चना ४, मास २, भटमास २ र राजमा तथा अन्य ५ प्रतिशत कोशेबालीको रुपमा खेती हुने गरेको छ ।
खेसरीलाई ‘बैकल्पिक हिउँदेबाली’को रुपमा खेतीगर्ने बारे अनुसंन्धान गरिदै
२९ माघ २०७६, बुधबार १७:०६
