विचार

गुरु पूर्णिमाका दिन गुरु अर्थात् असल शिक्षक बारे विमर्श

गुरु पूर्णिमाका दिन गुरु अर्थात् असल शिक्षक बारे विमर्श

    प्रकाशित मितिः आइतवार, असार २१, २०७७       |
—लोकनारायण सुबेदी  , हाम्रा प्राचीन ग्रन्थहरुमा अध्यारोबाट उज्यालोतिर मार्गदर्शन गर्नेलाई गुरुको संज्ञा दिएको पाइन्छ । त्यसैले गुरुलाई ‘इश्वरीय त्रयता’ अर्थात ‘ब्रह्मा, बिष्णु र महेश्वर’कोरुपमा गुरुको सम्मान गर्ने दिनको रुपमा लिइन्छ गुरु पूर्णीमालाई । पूर्बीय गोलाद्र्धमा खाशगरी बेद ब्यासको जन्म जयन्तिको सन्दर्भमा यो गुरुपूर्णिमा समर्पित छ । तर, आजकल न गुरुको सम्मान भएको देखिन्छ न शिक्षक नै सही
कोरोनाविरुद्धको संवदेनाशील लडाइँँ

कोरोनाविरुद्धको संवदेनाशील लडाइँँ

    प्रकाशित मितिः सोमवार, जेष्ठ ५, २०७७       |
–भानु पराजुली  :– बन्दाबन्दीको झण्डै दुई महिना पुग्न लाग्दा फाट्फुट्ट उल्लंघनका घटनाबाहेक आमनागरिकले सरकारलाई साथ दिएका छन् । यतिबेला विश्वभर कोरोना संक्रमणले ४८ लाख नाघेको छ भने तीन लाख १५ हजार बढीले ज्यान गुमाइ सके । हिजो र अस्ति सिन्धुपाल्चोककी २७ वर्षीय सुत्केरी महिला र बाँकेका २५ वर्षीय युवा, जो ५,६दिनअघि मुम्बईबाट आएका थिए, उनको कोरोना टेस्ट नभई क्वारिन्टाइन्मा मृत्यु भयो । सुरुमा गर्नुपर्न
लिपुलेकमा मिचिएको नेपालको भुमि फिर्ता हुर्नुपर्छ

लिपुलेकमा मिचिएको नेपालको भुमि फिर्ता हुर्नुपर्छ

    प्रकाशित मितिः बुधबार, बैशाख ३१, २०७७       |
दुर्गा खड्का सुगौली सन्धी नेपाल र तत्कालिन इष्ट इण्डिया कम्पनी बिचमा भएको सम्झौता हो । जसबाट नेपालले आफनो अधिनस्त भुमिको एक तिहाई भुभाग गुमाउनु परेको थियो भने नेपाल अंग्रेजबिचको युद्वको विधिवत समाप्ती भएको थियो । सन २ डिसेम्बर १८१५ मा हस्ताक्षर भएर ४ मार्च १८१६ बाट कार्यान्वयन भएको थियो । २ सय बर्ष बिति सक्दा सुगौली सन्धीद्वारा ंनिर्धारित सीमारेखा फेरबदल हुने गरि, सारदा र टनकपुर बाँध निर्माणमा सट
राष्ट्रिय अर्थतन्त्रका लागि अवसरको सदुपयोग गर्ने केही योजना

राष्ट्रिय अर्थतन्त्रका लागि अवसरको सदुपयोग गर्ने केही योजना

    प्रकाशित मितिः शुक्रबार, बैशाख १९, २०७७       |
योगेश्वर रोमखामी मगर, १९६० को दशकमा नेपाल र दक्षिण कोरियाका नागरिकको प्रति ब्यक्ति आय बराबर थियो । अहिले दक्षिण कोरियाको प्रतिब्यक्ति आय २५ हजार डलरमाथि पुगिसकेको छ भने हामी नेपालीको अबस्था कस्तो छ आत्म मूल्यांकन गर्नु पर्ने समय हो यो । कुनै पनि देशको अर्थतन्त्र बलियो भएन भने राष्ट्रको राष्ट्रिय सम्मान अभिवृद्धि हुन सक्दैन भन्ने कुरा जगजाहेर नै छ । कमजोर अर्थतन्त्र भएको राष्ट्र परावलम्बी, पराश्रि
लकडाउनले नरोकेको मेरी आमाको दौनिकी

लकडाउनले नरोकेको मेरी आमाको दौनिकी

    प्रकाशित मितिः शुक्रबार, चैत्र २८, २०७६       |
दीपा पौडेल, गुर्भाकोट नगरपालिका–८, सुर्खेत यति बेला बिश्वमा कोबिड–१९ (नोवेल कोरोना) भाइरसको सङक्रमण फैलने त्रासका कारण पुरै मुलुक लकडाउनमा छ । विश्व नै संङ्ककटको घडिमा छ भने विश्वभरमा करीब १६ लाख ५ हजार २७७ भन्दा बढि मानिस सङ्कक्रमित छन् । ९५ हजार ७ सय ५१ को मृत्यु भएको छ भने ३ लाख ५६ हजार ९३५ निको भइसकेका छन । जसबाट २ सय भन्दाबढी देश प्रभाबित छन् र नेपालमा पनि २ हप्तादेखि देश नै पुरै लकडाउनमा छ
भारतीय गणतन्त्रको आजको तस्वीर र भारतको भबिष्य

भारतीय गणतन्त्रको आजको तस्वीर र भारतको भबिष्य

    प्रकाशित मितिः आइतवार, माघ १२, २०७६       |
—लोकनारायण सुबेदी भारतमा प्रत्येक बर्षको २६ जनवरीका दिन गणतन्त्र दिवस मनाइने । सन् १९५० मा यसै दिन भारतीय संबिधान लागु भएको थियो । संबिधानको भावना अनुरुप आज भारतलाई एउटा सम्प्रभूतासम्मपन्न गणतन्त्रात्मक धर्मनिरपेक्ष समाजवादी’’ राज्य मानिएको छ । यसै आधारमा भारतमा संबिधानको शासन रहेको मानिन्छ । त्यहाँको संसदलाई सर्बोच्च पनि भनिएको छ । बृटिश साम्राज्यवादको करीब २ सय बर्षजतिको ठाडो दासताबाट ‘‘स्वतन्त
पुष्पलालको माक्र्सवादी कसीमा पृथ्वीनारायण

पुष्पलालको माक्र्सवादी कसीमा पृथ्वीनारायण

    प्रकाशित मितिः शनिबार, पुस २६, २०७६       |
—लोकनारायण सुवेदी, यो इतिहासले सत्य साबित गरिसकेको तथ्य हो कि बिश्वमा १७ वटा देशहरु मात्र अस्तित्वमा रहेको बेलामा पनि नेपाल भन्ने देश समेत उपस्थित रहेको थियो । यसले एउटै कुरा प्रष्ट हुन्छ कि नेपालको इतिहास धेरै पुरानो मानब सभ्यता भएको इतिहास हो । यसको साँस्कृतिक, धार्मिक, ऐतिहासिक र भौगोलिक एवं नृबंशीय बिबिधताले पनि यस तथ्यलाई उजागर गर्दछ । नेपालको इतिहासको खोजी र पुनर्निर्माणको काम र क्रम जारी
बालबिबाह अन्त्यका लागि जुझारु किशोर किशोरी

बालबिबाह अन्त्यका लागि जुझारु किशोर किशोरी

    प्रकाशित मितिः शुक्रबार, पुस १८, २०७६       |
नेपाल बालविवाह हुने दक्षिण एशियाली देशहरु मध्ये तेस्रो स्थानमा पर्छ । २०६८ को जनगणनाको तथ्याङकले नेपालमा एक लाख ३८ हजार १५ जना बालबालिकाको १० वर्ष नपुग्दै विवाह भएको देखाएको छ । त्यसैगरी नेपालको जनसांख्यिक तथा स्वास्थ्य सर्वेक्षण २०११(एनडिएचएस) ले नेपालका २० वर्षदेखि २४ वर्ष उमेर समुहका ४१ प्रतिशत महिलाको विवाह १८ वर्ष नपुग्दै भएको देखाएको छ । बालविवाहको कारण बैवाहिक जीवन दिगो नहुने, परिपक्व नभई
लिपुलेक नेपालको हो

लिपुलेक नेपालको हो

    प्रकाशित मितिः बिहिबार, कार्तिक २१, २०७६       |
    नरेन्द्र मोदी सरकारले ३१ अक्टोवरदेखि अस्तित्वमा आएका नयाँ नक्शा सार्वजनिक गर्ने क्रममा नेपालको लिपुलेक, लिम्पियाधुरा क्षेत्रको झण्डै ३१० वर्ग किलोमिटर क्षेत्रफल र कालापानी क्षेत्रको ६२ किलोमिटर क्षेत्रफल आफ्नो नक्शामा समावेश गरे पछि पुन नेपाल भारत सीमा विवाद चर्कियको छ । नेपाल–भारत विच पश्चिमि सीमा निर्धारण गर्ने मुल आधार सुगौली सन्धी हो । सुगौली सन्धीको धारा ५ मा ‘नेपालका श्री ५ महाराज धिराज
सोभियत संघभन्दा द्रूत गतिमा भूमण्डलीकरणको अन्त्य हुने सम्भाबना

सोभियत संघभन्दा द्रूत गतिमा भूमण्डलीकरणको अन्त्य हुने सम्भाबना

    प्रकाशित मितिः मङ्लबार, अशोज २८, २०७६       |
–लोकनारायण सुबेदी उतिबेला नब्बेको दशकमा सोभियत संघको बिघटनलाई एकथरी बिश्लेषकहरुले सोभियत शीत युद्धको अन्त्यकोरुपमा मात्र बिश्लेषण गरेका थिए । त्यतिबेलाका एक चर्चित बिश्लेषक फ्रान्सिस फुकुयामाले त आफ्नो प्रसिद्ध पुस्तक ‘द एण्ड अफ हिस्टी«’ मा ‘इतिहासकै अन्त्य’को घोषणा गरिदिएका थिए । अनि यसका अतिरिक्त उनले त्यतिबेला ‘अब एकीकृत भबिष्यको बिश्व रचनाको आरम्भ भइसकेको’ पनि भनेका थिए । तर उनको यो भबिष्यबाण