नेपालगञ्ज : नेपालगञ्ज उपमहानगरपालिका–३ सदरलाइन (सुनारमण्डी) मा हल्वाइ परिवारको बसोबास छ । विश्वभर फैलिएको कोभिड—१९ को असर यो परिवारमा प¥यो । कल्पना नगरेको विपत्तिले त्यो परिवार अहिले पनि भयभीत छ ।
कोरोना संक्रमणबाट हल्वाइ परिवारका सहोदर तीनभाइले ३६ घण्टाको अन्तरालमा ज्यान गुमाए । नेपालगञ्जका पुराना हार्डवेयर व्यवसायी नजिर अहमद हल्वाइका सातभाइ छोरा थिए । ती मध्ये कोभिड संक्रमणमा कान्छा जहिर अहमद (४१ वर्ष), राइला एजाजअहमद (४६ वर्ष) र काइला इम्तियाज अमहद (४८ वर्ष) ले उपचारको क्रममा ज्यान गुमाएका थिए ।
२०७८ वैशाख २२ कान्छा जहिरको प्राण गयो । भोलिपल्ट एजाजले ज्यान गुमाए । पर्सिपल्ट इम्तियाजले पनि संसार छोेडे । सीमावर्ती भारतको रुपैडिहामा बसोबास गर्दै आएकी दिदी नूर अपसा (५५ वर्ष) को मृत्युमा शोक मनाउन गएर फर्के लगत्तै तीनै भाइमा कोभिडको संक्रमण देखिएको थियो ।
नेपालगञ्जको सदरलाइनमा हल्वाइ परिवारको मिनी कोलोनी छ । दुईकठ्ठा बढी क्षेत्रमा सातभाइको छुट्टाछुट्टै सात घर छन् । सबैका छत जोडिएकाले एउटै गोल घर जस्तो देखिन्छ । घरहरुको बीचमा साझा आँगन छ । साझा मूल गेट छ । नाम छ ‘अल्लाह कम्प्लेक्स’ ।
घटना स्मरण गदै ठाइला सहबाज हल्वाइ भन्छन्–‘कान्छो भाइजहिरलाई कोभिडको लक्षणसहितको ज्वरो आएको थियो नजिकैको मेडिकलबाट औषधि किनेर खुवाइयो तर सञ्चो भएन । नेपालगञ्ज नर्सिङ्गहोममा भर्ना गरियो, कोभिड पोजेटिभ देखिएपछि भेरी अस्पताल लगियो ।’
जहिर क्रिकेट खेलाडी थिए । उनले अन्डर १९ को अन्तर्राष्ट्रिय खेल खेलेका थिए । एजाज अधिवक्ता थिए । इम्तियाज व्यवसायी थिए । जाहिरले सञ्चालन गरेको सुर्खेतरोडको यति टे«र्डस अहिले बन्द छ । एजाजको हायात इन्टरप्राइजेज पनि बन्दभयो । इम्तियाजको ड्राइक्लिनिङ्गलाई परिवारले घरमै सारेर जेनतेज सञ्चालन गरिरहेका छन् ।
हल्वाइ परिवारलाई ती दिन सम्झँदा पनि कहाली लाग्छ । परिवारका मूलीहरु एकाएक बिरामी परेपछि अस्पतालमा वेड पाउन, अक्सिजन पाउन र उपचार पाउन परेको कठिनाई वर्णन गर्न सकिने छैन् ।
त्यो बेलाको अवस्था सम्झदै सहबाज भन्छन–‘ भाई जहिरलाई ज्वरोले छाडेन, नेपालगञ्ज नर्सिङ्गहोम लिएर गए एक दिन त्यहाँ राखे । पिसिआर परिक्षणमा पोजेटिभ देखिएपछि भेरी अस्पताल लैजान भनियो । भेरी अस्पताल पुराउदा बेड नै पाउन कठिन, जसोतसो बेड पाईयो । अक्सिजन पनि अत्यन्तै बल्ल तल्ल पाईएको थियो ।’
१ सय ५० शैयाको भेरी अस्पतालले कोभिड आईशोलेशन वार्डको लागि ठूलो हलमा धेरै बिरामी राख्न मिल्ने गरी व्यवस्थापन गरेको कारण अस्पतालको क्षमता भन्दा तेब्बर बढी कोभिड–१ ९ का संक्रमितलाई राखेर उपचार गर्दै आएको थियो । अस्पतालमा बेड, अक्सिजनको कोभिड अबधीभरी व्यवस्थापन गर्न साह्रै कठिन भएको तत्कालिन निमित्त मेसु डा. प्रकाशबहादुर थापा बताउछन् ।
कोभिडका कारण सीमा क्षेत्रमा रहेको नेपालगञ्ज आक्रान्त रह्यो । नेपालगञ्ज–८ को जोलाहनपुरमा रहेको मस्जीदका मौलाना बाँकेका पहिलो कोरोना संक्रमित भएको पुष्टि भयो । लगत्तै उनीसँग सम्पर्कमा परेका २६ जना बालबालिकादेखि बृद्धवृद्धासम्म संक्रमित भए । संक्रमण जताततै फैलियो ।
जिल्ला कोभिड–१९ व्यवस्थापन केन्द्र बाँकेका अनुसार बाँकेमा ४ अप्रेल २०२३ सम्म बाँकेमा ३ सय ५३ जनाले कोभिड–१९ संक्रमणका कारण ज्यान गुमाएको तथ्याङ्क छ । सोही तथ्याङ्क अनुसार बाँकेमा २१ हजार ३ सय ६४ जनालाई कोभिड संक्रमण भएको र यी मध्ये २१ हजार ११ जना संक्रमण निको भएर घर फर्केका छन् ।
कोरोनाको कहरबाट जोगिनको लागि बाँकेका सबै स्थानीयतहका विद्यालयलाई क्वारेन्टाइन बनाइयो भने अस्पताल तथा स्वास्थ्य संस्थालाई कोभिड आइशोलेसन अस्पतालको रुपमा विकास गरियो । तर, सीमा क्षेत्रबाट आउनेहरुलाई थेग्न सक्ने स्वास्थ्य पूर्वाधारहरुको अभावका बीचबाँकेको स्वास्थ्यनिकायहरु रोग विरुद्ध सक्रिय रहे । होटलहरु क्यारेन्टाइन स्थल बने । विद्यालयहरुलाई होल्डिङ सेन्टरको रुपमा विकास गरियो ।
महामारीको चरणमा कोभिडसँग जुध्न भौतिक पूर्वाधारको कमी भएको यथार्थलाई मध्यजनजर गरी सरकारले नेपालगञ्ज उपमहानगरमालिकाका दुई स्थलमा बहुउद्देश्यीय भवनहरु निर्माण सम्पन्न गरी सञ्चालनका लागि पालिकालाई हस्तान्तरण गरेको छ । खानेपानी तथा ढल व्यवस्थापन विभाग अन्तर्गतको मझौला तथा साना सहरहरुमा खानेपानी, सरसफाइ तथा स्वास्थ्य सेवाको प्रवद्र्धन मार्फत् कोभिड १९ रोकथाम तथा नियन्त्रण आयोजना (कोभिड रेस्पोन्स) आयोजनाबाट यी भवनहरु निर्माण भएको हो । दुवै भवनमा अक्सिजनको सुविधा सहित १६ अत्याधुनिक शैय्याहरु छन् ।
“हामीले देशका १५ शहरहरुमा २० वटा यस्ता भवन निर्माण गरेका छौं, जेएफपीआर र एडिबीबाट प्राप्त अनुदानमा निर्मित यी संरचनाहरु विपत्तिका बेला उपयोगी हुने विश्वास लिएका छौं र तिनको सञ्चालनका लागि स्थानीय सरकारलाई हस्तान्तरण गरिएको छ ।” आयोजना उपनिर्देशक मनिना वैद्य भन्छिन् । २० वटा भवनका लागि आयोजनाले करिब ३९ करोड लगानी गरेको छ ।
नेपालगञ्जमा निर्माण भएका ती भवनहरु वडा नं २० राझा र १३ उदयपुरमा छन् । करिब सवा ४ करोड लागतका यी भवनमा स्वास्थ्य सेवाप्रवाहका लागि आवश्यक सबै सेवा छन् ।
राझाको बहुउद्देश्यीय भवनलाई उपमहानगरले विपद व्यवस्थापनसँग जोडेर साझेदारीमा सञ्चालनको योजना बनाएको स्वास्थ्य महाशाखा प्रमुख रामबहादुर चन्द बताउँछन् । वडा नं १३ मा नेपालकै सबैभन्दा बढी मातृमृत्युदर भएकोले यो भवनलाई अवसरको रुपमा उपयोग गरी भेरी अस्पतालको अस्तव्यस्तताको व्यवस्थापनगर्न १० वेडको प्रसुति शैय्या सञ्चालन गर्न लागेको उनले बताए । “जुन अवधारणाले बहुउद्देश्यीय भवन बन्यो, सोही अवधारणामा रहेर हामी सञ्चालन गर्छौ” चन्द भन्छन् । भवनमा प्रशासनिक, चिकित्सकीय, नर्सिङ कक्ष तथा स्टोर रुम समेत रहेका छन् । सबै भवनमा अपाङ्गतामैत्री शौचालयको समेत सुविधा रहेको छ ।
यस्ता पूर्वाधारहरुको विकासले भविष्यमा आइपर्ने कोभिड जस्ता महामारीको नियन्त्रणमा सघाउने विज्ञहरु बताउँछन् । “विपद् उत्थानशीलताका लागि यो हाम्रो तयारी हो, ढिलै निर्माण सम्पन्न भए पनि यी संरचनाहरु उत्थान शीलताका सारथी हुन् ” वैद्य भन्छिन् । राजधानी दैनिकबाट
