थन्किएका छन् थुप्रै चेतनाहरु, नयाँ आविस्कारका सम्भावनाहरु, धारणाहरु, आँटहरु र बनिइरहेका छन् मात्र एक छोरी । त्यसैले आजसम्म पनि यो समाजले छोरीलाई बोझ र अर्काको घरमा जाने जात भन्दा भिन्न नजरियाले हेर्न सकेको छैन । छोरीहरुमा जिज्ञासाको विजारोपण हुन, विचार उम्रन, धारणा फुल्न र सशक्त चेतना फल्न सक्नु पर्दछ ।
नेपालगञ्ज : २०७८ सालको जनगणना अनुसार नेपालमा महिलाको जनसंख्या पुरुषको तुलनामा २.२ प्रतिशतले बढि छ तर, २०७८ सालकै जनगणना अनुसार महिलाको साक्षरता दर पुरुषको तुलनामा १४.२ प्रतिशतले कम छ । जनसंख्याको हिसाबमा आधाभन्दा बढि आकाश ढाकेको जनसंख्याको धेरै संख्या नै शिक्षाबाट बञ्चित भएको बुझ्न सकिन्छ ।
नेपाल सरकारले माध्यमिक तहसम्मको शिक्षालाई निशुल्क बनाएको छ । छोरी बचाऊ, छोरी पढाऊ, समुदाय शिक्षा केन्द्र कार्यक्रम तथा छोरी लक्षित गरि शैक्षिक कार्यक्रमहरु लागू भैरहेका छन् । छोरी लक्षित गरि विभिन्न कार्यक्रम तथा योजना बनाइए पनि देशका छोरीहरुको पहुँच शिक्षासम्म छैन । धेरै छोरीहरुलाई परिवारले र समाजले पितृसत्ताको घेरा भित्र राखेको छ । जसले गर्दा छोरीहरुलाई पढाई प्रति गम्भीर भएर लागेको विरलै देखिन्छ । वर्तमान अवस्थामा पनि हामी देख्न सक्छौँ । हाम्रा छोरीहरु प्रविधीको प्रयोग गरेर विश्व जगतको बारेमा शिक्षा लिन सक्दछन् तर, हुनुपर्ने जस्तो भैरहेको छैन् । हाम्रा छोरीहरु आफ्नो अस्तित्व पहिचान गर्न नसक्ने भएका छन् । लक्ष्य र आफ्नो महत्व आँफै बुझ्न सक्ने चेतना समेत बिकास हुन सकेको छैन अधिकांस छोरीहरुमा ।
आफ्नो अस्तित्वको लागि युद्ध लड्नुपर्ने कुराबाट उनीहरु डराउँछन् र बन्छन (बनाइन्छ) हुकुममा चल्ने वस्तु । थन्किएका छन् थुप्रै चेतनाहरु, नयाँ आविस्कारका सम्भावनाहरु, धारणाहरु, आँटहरु र बनिइरहेका छन् मात्र एक छोरी । त्यसैले आजसम्म पनि यो समाजले छोरीलाई बोझ र अर्काको घरमा जाने जात भन्दा भिन्न नजरियाले हेर्न सकेको छैन । छोरीहरुमा जिज्ञासाको विजारोपण हुन, विचार उम्रन, धारणा फुल्न र सशक्त चेतना फल्न सक्नु पर्दछ । पितृसत्ताको घेराभन्दा पर आफूलाई राख्न नखोजेर हामी वास्तविक स्वतन्त्रताको कल्पना पनि गर्न सक्दैनौँ ।
आधाभन्दा बढि आकाश ढाकेको जनसंख्या पूर्ण रुपमा शिक्षित भयो भने या भनौँ देशका सम्पूर्ण महिला पनि शिक्षित भए भने देश कहाँबाट कहाँ पुग्ला ? देशमा शिक्षित व्यक्तिहरु धेरै हुनुु भनेको नयाँ आविस्कारको सम्भावना पनि धेरै हुनु हो । बौद्धिक स्तर बढाउनु हो । चिन्तनको बिकास गर्नु हो । देशमा आउनसक्ने बिकार विरुद्ध ढाल निर्माण गर्नु हो । तर, वर्तमान अवस्था भयावह छ । २०७८ सालकै जनसंख्याको तथ्यांकलाई हेर्दा २०–२४ उमेर समुहसम्म महिलाको संख्या बढि रहेको छ त्यसपछिको प्रत्येक ५ वर्षको फरकमा महिलाको जनसंख्या घट्दै गैरहेको छ । उक्त तथ्यांकबाट प्रष्ट छ छोरीहरुको जन्मदर पहिलाको तुलनामा थोरै भैरहेको छ या भनौँ छोरीहरुको भ्रुणहत्या भैरहेको छ ।
जननी, देवी, लक्ष्मी र सृष्टिकर्ताको उपनाम पाएकी छोरी चाहिएको छैन यो समाजलाई । समाजको लागि बनेको बोझलाई सफाई गर्छन् प्रविधीको प्रयोग गरेर । छोरीको भ्रुणहत्या पितृसत्ताको पक्षपोषण नै हो । यदि यसो हुँदैन थियो भने यो समाजले प्रविधी कै प्रयोग गरेर छोरी हुर्काउने थियो, शिक्षा दिने थियो, सुरक्षित माहोल बनाइदिने थियो, दक्षता प्रदान गर्ने थियो र बनाउने थियो छोरीलाई मान्छे । बिडम्बना त के छ भने छोरी मान्छेलाई वस्तु बनाइएको छ । अब हाम्रो छोरीहरुलाई स्वअस्तित्व, स्वमूल्य, विश्व जीवन जगत र दर्शनहरु प्रति गहिरो चिन्तन गर्न सिकाउनु र सिक्ने वातावारण सिर्जना गर्नुको बिकल्प छैन ।
